Kiedy obchodzimy Dzień Matki?

26 maja w polskich kalendarzach od razu rzuca się w oczy jedno święto. Zastanawiasz się, kiedy obchodzimy Dzień Matki w Polsce, Wielkiej Brytanii i innych krajach? Z tego tekstu dowiesz się, skąd wzięła się ta data, jak wygląda historia Dnia Matki i jak możesz świętować go nawet po angielsku.

Kiedy obchodzimy Dzień Matki w Polsce?

W Polsce Dzień Matki zawsze przypada na 26 maja, niezależnie od dnia tygodnia. To stała data, w przeciwieństwie do wielu krajów, gdzie święto jest ruchome i wypada w drugą niedzielę maja lub w innym terminie. Ten dzień ma u nas charakter rodzinny, choć przez lata bywał też ważnym wydarzeniem szkolnym, społecznym i – w czasach PRL – częściowo państwowym.

Początki polskiego „Święta Matki” sięgają roku 1923, gdy młodzieżowe koła PCK zaczęły organizować specjalne uroczystości dla mam. W dwudziestoleciu międzywojennym świętowano zwykle w jedną z majowych niedziel, często jako ostatnią niedzielę maja. Po II wojnie światowej władze zdecydowały się powiązać Dzień Matki z konkretną datą. W 1946 roku ostatnia niedziela maja wypadła właśnie 26 dnia miesiąca i ta data z czasem się utrwaliła. W PRL organizowano akademie szkolne, specjalne akcje PCK, a w latach 70. nawet list „Do Matek Polskich” podpisany przez Edwarda Gierka i Piotra Jaroszewicza. Z biegiem lat święto oderwało się od polityki i dziś kojarzy się głównie z laurkami, kwiatami i spokojnym czasem z mamą.

W Polsce Dzień Matki obchodzi się zawsze 26 maja – ta data nie zmienia się z roku na rok, w przeciwieństwie do wielu innych krajów.

Jak powstał Dzień Matki?

Choć współczesny Dzień Matki wydaje się dość prosty – życzenia, kwiaty i uśmiechy – jego historia jest długa i zaskakująco zróżnicowana. Od starożytnych kultów bogiń płodności po działania aktywistek z XIX i XX wieku droga do dzisiejszego święta była naprawdę długa.

Starożytne początki

U starożytnych Greków i Rzymian czczono boginie urodzaju i płodności. Matki-boginie, mające liczne potomstwo, były symbolem dostatku i życia. W ten sposób narodziło się skojarzenie ważnych kobiet z pojęciem „matki” i przekonanie, że za dar życia należy się szczególny szacunek. Święta ku ich czci bywały huczne i łączyły się z wiosennymi obrzędami.

Gdy Cesarstwo Rzymskie przyjęło chrześcijaństwo, kult dawnych bogiń został zakazany. Idea uhonorowania matki nie zniknęła jednak całkowicie, ale przeniosła się w inny wymiar. W Anglii w XVII wieku pojawiła się „niedziela u matki”, dzień, w którym ludzie wracali do swojego „kościoła macierzystego” i rodzinnego domu. Był to często jedyny raz w roku, gdy służba czy uczniowie mieszkający daleko mogli spotkać matkę, spędzić z nią czas i podarować jej drobny prezent.

Mothering Sunday w Anglii

Historyczna Mothering Sunday, przypadająca w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, miała początkowo charakter religijny. Rodziny spotykały się w macierzystej parafii, dzień był wolny od ciężkiej pracy, a dzieci przynosiły matkom słodkie wypieki i kwiaty. Ten zwyczaj przetrwał w różnych formach aż do XIX wieku, choć czasem słabł, zwłaszcza w miastach.

Na początku XX wieku tradycję Mothering Sunday odświeżyła Constance Smith, córka pastora, zainspirowana artykułem Anny Jarvis. W 1913 roku zaczęła zabiegać o szersze świętowanie Dnia Matki w Wielkiej Brytanii. Jej działania sprawiły, że w 1938 roku święto na Wyspach zaczęto obchodzić bardziej oficjalnie, już nie tylko jako kościelny obrzęd, ale też rodzinny dzień wdzięczności dla mam.

Anna Jarvis i Dzień Matki w USA

W Stanach Zjednoczonych historia święta wygląda trochę inaczej. W 1858 roku nauczycielka Ann Maria Reeves Jarvis wprowadziła tzw. Dni Matczynej Pracy, poświęcone zdrowiu rodzin i pojednaniu społeczności. W 1872 roku Julia Ward Howe zaczęła promować „Dzień Matek dla Pokoju”, łącząc wątek macierzyństwa z ideą zakończenia wojen. Te inicjatywy jeszcze nie stały się powszechnym świętem, ale przygotowały grunt pod kolejne działania.

Po śmierci Ann Jarvis jej córka, Anna Jarvis, postanowiła stworzyć ogólnokrajowy Dzień Matki. W 1905 roku rozpoczęła kampanię, pisała listy do władz, duchownych i mediów. Jej upór przyniósł rezultat. W 1914 roku Kongres USA uznał drugą niedzielę maja za oficjalny Dzień Matki w całym kraju. W krótkim czasie ten model świętowania przejęły inne państwa, m.in. Niemcy, Włochy oraz Japonia, gdzie do dziś matki świętuje się właśnie w drugą majową niedzielę.

W wielu krajach, w tym w USA, Niemczech, Włoszech i Japonii, Dzień Matki obchodzi się w drugą niedzielę maja, co stało się jednym z najczęstszych rozwiązań na świecie.

Kiedy obchodzimy Dzień Matki na świecie?

Czy to nie zaskakujące, że jedno święto może wypadać w tak różnych dniach w zależności od kraju? Kiedy zaczniemy porównywać kalendarze, okaże się, że Dzień Matki na świecie to cała mapa dat, tradycji i zwyczajów, choć idea wdzięczności wobec mam pozostaje ta sama.

Europa

W Europie data Dnia Matki bywa bardzo różna. W Wielkiej Brytanii święto nazywane Mothering Sunday przypada w czwartą niedzielę Wielkiego Postu, około trzy tygodnie przed Wielkanocą. W Hiszpanii „Día de la Madre” obchodzi się w pierwszą niedzielę maja. We Francji „Fête des Mères” świętuje się zwykle w ostatnią niedzielę maja, a gdy pokrywa się ona z innym ważnym świętem – w pierwszą niedzielę czerwca. Z kolei w Niemczech przyjęła się, wzorem USA, druga niedziela maja.

Żeby łatwiej porównać różne daty, warto spojrzeć na prostą tabelę z wybranymi krajami:

Poza Europą

W Meksyku Dzień Matki obchodzi się 10 maja i jest to jedno z najważniejszych świąt w roku. W wielu miastach odbywają się uroczyste msze, koncerty i uliczne festyny, a mamy zaprasza się na specjalne śniadania. W szkołach dzieci przygotowują występy, a restauracje szykują specjalne menu tylko na ten dzień.

W Tajlandii Dzień Matki przypada 12 sierpnia i jest związany z urodzinami Królowej Sirikit, wdowy po królu Bhumibolu Adulyadeju. Święto ma tam charakter zarówno rodzinny, jak i państwowy. W USA, Japonii, Niemczech i Włoszech dominuje wspomniana już druga niedziela maja, która na stałe weszła do kalendarza jako dzień życzeń, telefonów i odwiedzin u mam.

Jak świętuje się Dzień Matki?

Choć daty są różne, sposób świętowania ma wiele wspólnych elementów. W niemal każdym kraju dzieci (małe i dorosłe) starają się tego dnia wyrazić wdzięczność, podarować kwiaty, drobny prezent i po prostu spędzić z mamą więcej czasu niż zwykle.

Prezenty i gesty

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem Dnia Matki są kwiaty. W Polsce ogromną popularnością cieszą się goździki, tulipany i róże, często wręczane razem z własnoręcznie zrobioną laurką. W Wielkiej Brytanii czy USA równie ważne są czekoladki i śniadanie przygotowane przez dzieci. Warto dodać, że w wielu domach ważniejszy od prezentu jest sam gest – telefon, wspólny spacer, rozmowa bez pośpiechu.

Jeśli szukasz prostych sposobów na okazanie wdzięczności w Dniu Matki:

• przygotuj dla mamy śniadanie do łóżka lub prosty domowy obiad,
• zaproś ją na spokojny spacer w jej ulubione miejsce,
• zorganizuj wspólne oglądanie rodzinnych zdjęć i wspomnień,
• zadzwoń lub połącz się online, jeśli mieszkacie daleko od siebie,
• przejmij na siebie część codziennych obowiązków domowych, żeby naprawdę odpoczęła.

W polskich szkołach i przedszkolach dzieci od lat przygotowują inscenizacje, wiersze i piosenki o mamie. W czasach PRL takie występy często łączono z oficjalnymi obchodami, a z Dniem Matki powiązano nawet budowę Centrum Zdrowia Matki-Polki. Dziś tradycja szkolnych akademii wciąż trwa, ale ma zdecydowanie bardziej rodzinny niż państwowy charakter.

Simnel cake i inne zwyczaje

W Anglii ważnym elementem Mothering Sunday jest simnel cake, bogate ciasto z suszonymi owocami i grubą warstwą marcepanu. Dawniej piekło się je na Wielkanoc, dziś często pojawia się także z okazji Dnia Matki. Klasyczna wersja ma na wierzchu 11 marcepanowych kuleczek – symbol apostołów bez Judasza – dzięki czemu od razu wyróżnia się na stole.

Czy taki wypiek może stać się także twoją rodzinną tradycją? Wiele osób mieszkających w Wielkiej Brytanii łączy polskie i brytyjskie zwyczaje. Dzieci przygotowują polskie laurki, a jednocześnie piecze się simnel cake z angielskiego przepisu. W Meksyku zamiast ciasta ważniejsze są koncerty i publiczne wydarzenia, a w Tajlandii powszechne są oficjalne uroczystości i dekoracja ulic. Jeśli chcesz stworzyć własny rytuał Dnia Matki:

• ustal stałą godzinę, o której co roku dzwonisz lub odwiedzasz mamę,
• nagrywaj co roku krótkie wideo z życzeniami i przechowuj je w jednym miejscu,
• spisuj wspomnienia mamy, zadając jej pytania o dzieciństwo i młodość,
• wręczaj ten sam symboliczny prezent, np. książkę z dedykacją lub ramkę ze zdjęciem,
• łącz polską datę 26 maja z lokalnym świętem, jeśli mieszkasz za granicą.

Jak złożyć życzenia na Dzień Matki po angielsku?

Coraz więcej osób ma bliskich rozsianych po świecie. Polskie mamy mieszkają w Londynie, Berlinie czy Chicago, a dzieci często wolą napisać życzenia po angielsku. Warto więc znać kilka prostych zwrotów, które przydadzą się zwłaszcza wtedy, gdy świętujesz Dzień Matki w UK lub w innym kraju anglojęzycznym.

Krótkie zwroty

Najprostszy i najbardziej uniwersalny zwrot to oczywiście „Happy Mother’s Day”. Do tego warto dodać jedno czy dwa zdania od siebie, choćby bardzo proste. Jeśli brakuje ci słów, możesz skorzystać z gotowych przykładów:

• Happy Mother’s Day! – Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Matki!
• You mean the world to me, my lovely Mum! – Jesteś dla mnie całym światem, moja kochana Mamo!
• To Mom, with love, from your favorite children! – Dla Mamy, z miłością, od Twoich najlepszych dzieci!
• You are my favourite Mom in the world! Thank you! – Jesteś najlepszą Mamą na świecie! Dziękuję Ci za to!
• Happy Mother’s Day to my best friend! – Najlepsze życzenia z okazji Dnia Mamy dla mojej najlepszej przyjaciółki!

Takie krótkie zdania sprawdzą się na kartce, w wiadomości SMS, na bileciku do kwiatów albo w mediach społecznościowych. Wystarczy dopisać imię mamy lub jedno zdanie po polsku, żeby życzenia były jeszcze bardziej osobiste.

Dłuższe życzenia

Jeśli znasz język angielski trochę lepiej, możesz napisać dłuższe życzenia własnymi słowami. Dobrym pomysłem jest połączenie podziękowania za codzienną troskę z wyrażeniem miłości. Wystarczy kilka prostych zdań, na przykład: „Thank you for your endless love and support. I wouldn’t be who I am without you”. Możesz też dodać krótką anegdotę lub wspomnienie, które przywoła uśmiech na twarzy mamy.

Warto podkreślić w takich życzeniach konkretne rzeczy: cierpliwość, wsparcie, czas poświęcony dziecku. Mamy – niezależnie od kraju i języka – najczęściej cenią właśnie te słowa, które pokazują, że ich wysiłek został zauważony. Dzień Matki, czy przypada 26 maja, 10 maja, czy w drugą niedzielę miesiąca, zawsze staje się wtedy dniem bardzo osobistego podziękowania.